Translate my BLOG

poniedziałek, 30 września 2019

Bycze spółki po sierpniu oraz wrześniu 2019

Kolejne dwa miesiące od ostatniej aktualizacji portfela minęły, czyli czas na odświeżenie sytuacji w portfelu polskich spółek. Giełda w Polsce nadal nie daje powodów do radości, WIG mimo hossy za oceanem swój szczyt odnotował dwa lata temu i do dzisiaj nie bardzo może się zdecydować w którą stronę ruszyć. Trend boczny trwa od początku 2018 roku i dopiero wybicie ponad 62000 lub poniżej 54000 punktów może zdradzić nam dalszy kierunek notowań. Ze względu na główny trend wzrostowy obstawiam większe prawdopodobieństwo wybicia w górę, które po jego wystąpieniu może dać silny impuls wzrostowy pokonując przy tym historyczny szczyt na poziomie 68000 punktów. Jednak za nim do tego dojdzie musimy wykazać się dalszą cierpliwością i tak postanowiłem, że nie będę "czaił" na ten sygnał tylko troszkę wcześniej przyłączę do rynku kupując dwie nowe spółki. Za nim przejdę do szczegółów, najpierw podsumowanie historii wartości portfela na tle rynku:


Portfel przewagę nad benchmarkiem (WIG) utrzymał i jego całkowita stopa zwrotu po 95 miesiącach publicznego prowadzenia wynosi teraz 207,73% (wobec indeksu 51,5%). Gotówka nadal stanowi największą pozycję w portfelu (tak gotówka też jest pozycją, która jako jedyna ma gwarantowaną ujemną stopę zwrotu - inflacja), jednak jego udział w wyniku zakupu dwóch nowych spółek spadł teraz do ok. 55%. Pozostała część portfela to CdPorjekt, ING Bank Śląski oraz niedawno zakupione Dinopol i mBank (informacja o zakupie pojawiła się na fanpageu bloga na fb oraz w ostatniej aktualizacji portfela). Zacznę od nowych spółek:

wtorek, 24 września 2019

McDonald's Corporation (MCD)

McDonlad's jako firma deweloperska, nie restauracja
MCD 23.09.2019 - 211,54 $

Najwyższy czas na przedstawienie kolejnej firmy do listy "Najlepszych Spółek Świata", tym razem absolutny klasyk: McDonald's Corporation. Firmę myślę, że niemalże każdy zna, jest to jedna z najlepiej rozpoznawalnych marek świata. Data założenia sięga 1940 roku, zatrudnia 210 000 pracowników, a jej obecna kapitalizacja rynkowa wynosi 161,5 mld. $. Duża część osób myśli, że McDonald's zarabia jako restauracja, jednak ogólny model biznesowy firmy wskazuje, że główne źródło dochodu nie czerpią ze "sprzedaży bułek" tylko z franczyzy. Oprócz zwykłych opłat franczyzowych i procentu od sprzedaży, dochodem firmy są również czynsze. W zdecydowanej większości McDonald's jest właścicielem nieruchomości w których prowadzona jest działalność sprzedażowa, co oznacza że firmę należy bardziej spostrzegać jako dewelopera, a nie restaurację -  Harry J. Sonneborn, jeden z założycieli firmy, powiedział, że "prowadzimy działalność gospodarczą w dziedzinie nieruchomości, jedynym powodem, dla którego sprzedajemy hamburgery, jest to, że przynoszą największy dochód płatnikom czynszu".

Spółka nieprzerwanie od 1977 w każdym kolejnym roku podwyższyła swoją dywidendę (tj. 42 lata nieprzerwanych podwyżek dywidendy). Przeznaczają na nią 58,4% swoich zysków, a stopa dywidendowa wynosi obecnie 2,19%, co z historycznego ujęcia (ostatnie 10 lat) jest ponadprzeciętnie nisko:


Powyższy wykres pokazuje stopę dywidendową z minionych 30 lat. Przyspieszony silny wzrost stopy dywidendowej po 2000 roku spowodowany był przeceną kursu akcji, który przekroczył wtedy 75% korekty. Z dzisiejszego ujęcia można powiedzieć, że było to zwykłe oczyszczenie kursu z dużego przewartościowana. Odnosząc się do obecnej sytuacji można ale zauważyć, że dywidenda jest najniżej od ponad 10 lat co oznacza, że kurs akcji w jej stosunku znajduje się na ponadprzeciętnie wysokim poziomie. Mówiąc inaczej: obecna wycena akcji z historycznego ujęcia jest dosyć wysoka.  Mimo tego dla długoterminowej inwestycji MCD może być dobrym wyborem jako spółka zapewniająca kwartalne cashflow (wypłata dywidendy następuje co kwartał). Poniżej dodaję dodatkowe dane spółki wraz z wynikami finansowymi z minionej dekady:

sobota, 21 września 2019

Roku (ROKU)

Jak będzie wyglądać telewizja przyszłości?
ROKU 20.09.2019 - 108,5 $ 

Minione 3-4 lata to ogromna zmiana w jaki oglądamy telewizję. Klasyczne media powoli zaczynają zanikać i ich miejsce zastępują firmy oferujące media strumieniowe. Zapowiada się, że w nadchodzącej dekadzie konkurencja wśród "telewizji internetowej" mocno się powiększy. Do Netflix'a dołączą The Walt Disney Company i Apple, ale również o Amazon'ie oraz AT&T nie można zapomnieć. Teraz jak tu się zdecydować z których usług skorzystać? Może tak z wszystkich jednocześnie, ale dla niektórych takie rozwiązanie powoduje tylko bałagan...

Możliwym rozwiązaniem tego dylematu może być firma Roku - swoimi urządzeniami oferuje dostęp do niemalże wszystkich programów jednocześnie. Wystarczy podłączyć urządzenie do telewizora, podłączyć je z internetem i gotowe - nie ma już konieczności do zakładania konta u każdego z osobna. Jeśli takie rozwiązanie zostanie przez rynek przyjęte potencjał do dalszych wzrostów firmy może być bardzo duży i tak Roku znalazła się w koszyku pięciu akcji STARS, które to możliwie mocno będą współtworzyć naszą przyszłość. 

Jak to zazwyczaj przy młodych spółkach, Roku jeszcze nie zarabia, tzn. generuje stratę, a przyszłość wyceniana jest na podstawie obrotów które generują, a one z roku na rok mocno rosną. Pozytywne jest, że są w stanie zwiększać swoje cashflow i to przy jednoczesnym braku zadłużenia. Obecna fundamentalna wycena jest dosyć wysoka, a zmienność kursu wręcz przeogromna. Oznacza to, że potencjalni długoterminowi inwestorzy muszą nastawić się na duże obsunięcia wartości kursu akcji. Dlatego też inwestycję tą należy postrzegać jako mocno spekulacyjną. Poniżej dołączam więcej szczegółów odnośnie firmy, tzn. wskaźniki finansowe wraz z oceną atrakcyjności inwestycyjnej w oparciu o różne metody:

wtorek, 17 września 2019

Shopify (SHOP)

Przyszłość w zakupach przez internet
SHOP 16.09.2019 - 337,93 $ 

Shopify to jedna ze spółek z koszyka akcji STARTS, która zamierza skorzystać na rosnącym trendzie w zakupach przez internet. Umożliwia stworzenia własnego sklepu on-line integrując w to elektroniczną płatność, proces wysyłki oraz marketing strony, czyli mówiąc krótko: jedna platforma ze wszystkimi funkcjami e-commerce, które są potrzebne do założenia, prowadzenia i rozwoju firmy.

Udziały w tej firmie można kupić na giełdzie od 2015 roku i w ciągu minionych 4 lat ich akcje wzrosły o ok. 1500%! Jej obecna fundamentalna wycena opiera się głównie na dynamice wzrostowej przychodów, które z 24 mln. $ w 2012 wzrosły do ponad 1 mld. $ w 2018 roku! Jako młoda firma Shopify nie generuje jeszcze zysku i związku z tym nie wypłaca dywidendę (i raczej długo tego nie będzie robić). Jej obecna kapitalizacja rynkowa przekracza 40 mld. $ co mimo wysokiej dynamice wzrostowej uważam za bardzo wygórowaną wycenę. Przy inwestycji długoterminowej jej zakup należy traktować mocno spekulacyjnie. Technicznie uważam ją interesującą po wystąpieniu większej korekty w której możliwą dobrą cenę na przyłączenie widzę w okolicach 180 $ z zleceniem obronnym w okolicach 110 $. Oznacza to, że przez dużą zmienność kursu akcji należałoby tu przyjąć dużą tolerancję co do możliwych przyszłych obsunięć wartości.


niedziela, 15 września 2019

The Trade Desk (TTD)

Czy rośnie nam tu przyszły gigant branży marketingowej?
TTD 13.09.2019 - 207,49 $

The Trade Desk jest jedną z pięciu spółek wchodzącą w skład koszyka akcji STARS, działająca w segmencie spersonalizowanych reklam. Sektor, który zdominowany jest przez tylko kilka spółek, jednak mimo tego TTD utrzymuje się na rynku i w ostatnich pięciu latach zdołała zwiększyć swoje obroty ponad dziesięciokrotnie! Ponieważ cyfryzacja w świecie mediów nieuchronnie postępuje, a w szczególności zmiana telewizji na telewizję Connected TV, przyszły potencjał spółki może być jeszcze bardzo duży. Kolejnym ważnym elementem, który może oznaczać przewagę w stosunku do konkurentów (w tym Alphabet (Google) oraz Facebook) jest ochrona danych osobowych - według dyrektora generalnego Jeff'a Green, TTD nie potrzebuje żadnych danych osobowych do swojego modelu biznesowego, gdyż działa tylko z anonimowymi profilami użytkowników. 

Jako młoda spółka charakteryzuje się wysokimi wskaźnikami wzrostów i to przy jednoczesnym utrzymaniu zyskowności modelu (dla spółek młodych priorytetem są obroty, jako baza pod przyszłe zyski netto, tzn. w początkowej fazie rzadko która firma może wykazywać się zyskownym modelem biznesowym, dopiero z czasem do tego dochodzą). W przypadku The Trade Desk tak nie jest - ona już od początku generuje zyski, której marża netto przekracza 20%!

Młoda jeszcze mała spółka wraz z utrzymującym się tempem wzrostów staje się potencjalnym kandydatem do przejęcia - jako zażegnanie potencjalnego przyszłego zagrożenia staje na celowniku większych konkurentów. Jednak przy The Trade Desk prawdopodobieństwo przejęcia jest stosunkowo małe, gdyż Jeff Green posiada większość głosów w swojej firmie, a jego wcześniejsza firma (AdECN) po tym jak przez Microsoft została przejęta, Jeff Green już po dwóch latach opuścił Microsoft gdyż nie mógł zrealizować swoich pomysłów pod parasolem grupy. Ponownie założył firmę i w TTD już bez ograniczeń może realizować swoją misję dalej.

Jeff Green jest prawdziwym wizjonerem w swoim zawodzie, który chce kształtować przyszłość rynku reklamowego. Kurs akcji jest bardzo zmienny, ale zmienność ta jest wynikiem bardzo wysokich stóp zwrotu, które zawdzięczać można niesamowitego wzrostu wyników firmy. Mimo dobrze zapowiadającej się przyszłości, inwestycję długoterminową w TTD należy traktować jako inwestycję z podwyższonym ryzykiem. Obecna wycena akcji jest bardzo wysoka, ale dla dobrze zapowiadających się firm jest to normalne. Poniżej dodaję jeszcze kilka dodatkowych danych:

czwartek, 12 września 2019

FAANG vs. STARS - przyszłe gwiazdy giełdy?

W ostatnich latach giełdę dominowały spółki wchodzące w skład koszyka akcji FAANG, czyli Facebook, Amazon, Apple, Netflix i Google. Rzekomy potencjał tych spółek wydawał się nieograniczony i tak wzrosty w ich wycenie znacząco wpłynęły na wynik indeksu S&P500. Po kilku latach ogromnej przewagi spółki te zwolniły z wzrostami i przychodzi pytanie czy ich miejsce nie zastąpią nowe firmy, które to w przyszłości powtórzą sukces spółek FAANG?

Nowymi kandydatami stały się spółki, które otrzymały nazwę STARS i w jego skład wchodzą Shopify, The Trade Desk, Adobe, Roku i Square. Z wyjątkiem Adobe wszystkie pozostałe mają bardzo krótką historię rynkową, a ich dotychczasowe stopy zwrotu pozostawiają konkurencję FAANG daleko w tyle.

Shopify (można porównać do Amazon'a), która na giełdzie notowana jest od maja 2015 roku zdążyła już wzrosnąć o blisko 1500%. The Trade Desk (jako analogia do Google (przychody czerpie z personalizowania reklam)) swój debiut rynkowy miała we wrześniu 2016 roku, a ich dotychczasowa stopa zwrotu wynosi ok 650%. Adobe (cyfrowe multimedia) jako najstarsza spółka z tego zestawienia również dorównuje i w trwającej hossie (od 2009 roku) ich akcje wzrosły już o ok. 1700%. Roku (konkurent Netflix'a) zadebiutował we wrześniu 2017 i do dzisiaj ich wycena zwiększyła się o 850%. Ostatnia - Square (elektroniczna płatność) na rynku notuje od listopada 2015 roku wzrastając do dzisiaj o ok. 450%. 

Wskaźniki wzrostów tych spółek są bardzo wysokie, ale z wyjątkiem Adobe i The Trade Desk, żadna nie jest jeszcze zyskowna, tzn. na chwilę obecną generują stratę. Mimo tego możliwy potencjał może być duży, a brak aktualnej zyskowności o niczym nie świadczy (Amazon do 2015 roku generował stratę, ale jak już wyszli na plus to z przytupem). Poniżej dodaję wykresy spółek STARS z kursem odniesienia na datę debiutu najmłodszej z nich (wrzesień 2017):


Znaliście te spółki? Myślicie, że sukces spółek FAANG zostanie powtórzony, a może już jesteście akcjonariuszami przynajmniej jednej z nich? Firmy te klasyfikuję do mocno spekulacyjnych, ale może mimo tego jesteście zainteresowani bliższą prezentacją tych firm na blogu - krótko moją oceną, opis działalności, wyniki finansowe i historyczny wykres notowań?

poniedziałek, 9 września 2019

The Toro Compan (TTC)

Inwestycja dla ogrodników
TTC 08.09.2019 -  73,74 $

Dzisiaj jako potencjalnego kandydata do listy "Najlepszych Spółek Świata" przedstawiam The Toro Company. Założona w 1914 roku firma produkująca różnego rodzaju maszyny wykorzystywane główne w ogrodnictwie, ale nie tylko - posiada takie marki jak: DitchWitch (różnego rodzaju sprzęty wykorzystywane w leśnictwie), Exmark (kosiarki do trawników klasy premium), Boss SnowPlow (pługi śnieżne), Unique Lighting Systems (oświetlenie zewnętrzne), Trencor (koparki), Lawn Boy (małe kosiarki do trawników) i wiele więcej. Obecna kapitalizacja firmy wynosi 7,91 mld. $, zatrudnia 6888 pracowników, płaci 1,22% dywidendy na którą przeznacza 33,9% zysków. Obecną fundamentalną wycenę spółki oceniłbym na "uczciwą" - nie jest tania, ale też nie zawyżona. Kilka dokładniejszych danych umieszczam poniżej:


Sytuację finansową oceniłbym "zdrowo", plusem są rosnące zyski netto i spadające zadłużenie, minusem spadające free cash flow, oraz relatywnie wysokie zadłużenie. Technicznie 75 $ za akcję tworzy dosyć ważny opór, ale jego wybicie oceniam jako kwestię czasu. Pozostałe dane wraz z wynikami finansowymi z minionej dekady można zobaczyć w poniższych zestawieniach:

wtorek, 3 września 2019

Fastenal Company (FAST)

Niedroga i stabilna spółka z relatywnie wysoką dywidendą
FAST 02.09.2019 - 30,62 $

Fastenal Company zajmuje się sprzedażą narzędzi oraz materiałów budowlanych, jej obecna kapitalizacja rynkowa przekracza 17,5 mld. $, zatrudnia 22232 pracowników, do jej sieci należy 2637 sklepów i płaci 2,87% dywidendy na którą przeznacza 62,1% zysków. Wiele osób mówi, że w już ponad 10 letniej hossie nie ma (dobrych) tanich spółek - FAST uważam za dobrą, a jej aktualna wycena rynkowa również nie jest zbyt wygórowana:


Wyniki finansowe w minionych 30 latach stabilnie wspinały się do góry i w dodatku od 2014 roku firma sukcesywnie skupuje własne akcje, co szczególnie dla akcjonariuszy jest dużym plusem (skup własnych akcji nie jest wysoki, ale zawsze coś). Więcej danych finansowych zamieszczam w poniższych zestawieniach:

czwartek, 29 sierpnia 2019

Rollins (ROL)

 Odświeżenie sytuacji
ROL 28.08.2019 - 31,99 $

Pisząc książkę dodałem przykład wykorzystywania średnich kroczących, gdzie odniosłem się do spółki Rollins w której również aktualną sytuację opisałem. W książce tą aktualną (wtedy) sytuację gorzej zweryfikować, dlatego podzieliłem się tą częścią rozdziału również na blogu (analiza widoczna w poście po przesunięciu strony), tak aby czytelnicy mogli później prześledzić jej dalszą historię.

W książce wyliczyłem kilka sygnałów, które moim zdaniem sugerowały zbliżającą się głębszą korektę - były to ogólna wysoka zmienność kursu, potrójny szczyt, słabość spółki w stosunku do rynku, zejście ceny poniżej długookresowej średniej i przecięcie się dwóch średnich. Moment opublikowania tej analizy był w czasie kiedy to kurs dokładnie znajdował się na długookresowej średniej kroczącej przy której zasugerowałem, że może dojść do odbicia się kursu od niej (na wykresie ostatnia strzałka z kółeczkiem). 

Przechodząc do obecnej sytuacji technicznej: spółka idealnie odbiła od średniej, kurs zszedł jeszcze niżej i w stosunku do rynku (który ponownie wraca do siły) ROL notuje najniżej od ponad roku. Oznacza to, że techniczny obraz się nie poprawił i spadający trend dalej jest aktualny. Pierwszy sygnał negujący negatywną sytuację firmy możliwe, że dostaniemy po wybiciu kursu ponad średniej EMA140 (która to bardzo ładnie współgra z ceną), potwierdzenie powrotu do głównego trendu otrzymamy natomiast wraz z wyjściem kursu ponad 39 $ (ostatnia strzałka na wykresie).

W ujęciu długoterminowym (ponad 5 lat) firma fundamentalnie dalej dobrze stoi, dlatego też nie sprzedaję swoich udziałów, które nabyłem do długoterminowego portfela "Najlepszych Spółek Świata". Więcej danych dodaję w poniższej grafice:


sobota, 24 sierpnia 2019

The Coca-Cola Company (KO)

Absolutny klasyk inwestycyjny
KO 24.08.2019 -  53,74 $

Coca-Cola to firma którą myślę, że praktycznie każdy zna, jest jedną z najlepiej rozpoznawalnych marek świata. Spółka założona została w 1886 roku, jest największą firmą produkującą napoje bezalkoholowe (chociaż niedawno przerwali z tradycją i pierwszy raz w historii firmy zaoferowali (na razie tylko w Japonii) produkty alkoholowe - program pilotażowy). Jej kapitalizacja rynkowa wynosi 229 mld. $, wypłaca 2,98% dywidendy na którą przeznacza 95,2% wypracowanych zysków. Stare powiedzenie giełdowe mówi, żeby nie zakochiwać się w swoje spółki, przy tym największy inwestor naszych czasów (Warren Buffett) traktuje ją niemalże jak swoje dziecko (związane to jest z historią, w której swoje pierwsze pieniądze zarabiał sprzedając butelki Coca-Coli). Warren Buffet akcje tej firmy trzyma od 1988 roku, które nabył z opcji na te akcje. Dokonał jednorazowego zakupu i od tamtego czasu nigdy więcej nie ruszał swojej spółki. Dzisiaj Coca-Cola w samej dywidendzie wypłaca inwestorowi prawie całą 30 lat temu zainwestowaną w nią kwotę. Oznacza to, że jego inwestycja już wielokrotnie w samej dywidendzie została zwrócona. Zawdzięczać to może polityce dywidendowej spółki, w której Coca-Cola nieprzerwanie od 1920 roku wypłaca dywidendę, a od 1963 roku w każdym kolejnym roku dywidenda ta została podwyższona (tj. 56 lat nieprzerwanych podwyżek dywidendy!). 

Większość ludzi kojarzy firmę z takich marek jak Coca-Cola, Fanta i Sprite, ale w swoim portfolio ma 3500 napojów w 500 różnych markach, w tym Cappy, FuzeTea, MultiVita, jest największym producentem wody mineralnej na świecie (Kropla Bezkidu również należy do firmy), oraz posiada różne napoje energetyczne jak Burn i Powerade. Coca-Colę z wyjątkiem Kuby oraz Korei Północnej kupić można w każdym kraju naszego globu i jest absolutnym liderem rynku. Wzrost spółki nie jest więc organiczny, a rośnie głównie poprzez przejęcia nowych marek.

Odnosząc się do wysokiego wskaźnika wypłaty zysków w formie dywidendy (ponad 95%): historię dywidendową jaką sobie wypracowali nie będą chcieli tak szybko przerwać i nawet w okresie słabszych wyników spółka sięga po kredyt tylko po to aby móc po raz kolejny zwiększyć wypłatę dywidendy. Jeśli przy tym w dalszym ujęciu czasowym firma nadal będzie w stanie rosnąć minimum z rynkiem, taki zabieg nie powinien mocno wpłynąć na przyszłe dywidendy, tzn. ryzyko do obniżenia, bądź nawet przerwania wypłaty dywidendy oceniam na bardzo niskie. Minione 10 lat firma zdołała ją zwiększać średnio o 7,8% (z roku na rok!). Jako ciekawostkę dodam, że wiele instytucji finansowych spostrzega firmę jako bardzo bezpieczną porównując ją do 10 letnich obligacji USA. Oznacza to, że Coca-Cola prawdopodobnie nigdy nie wypłaci wyższą dywidendę niż 4% - wraz z każdą jej podwyżką wzrośnie też odpowiednio kurs akcji. Informacje te możemy odczytać z "order book'u" w którym znaleźć można ogromne pozycje do opcji PUT na poziomach przy których dywidenda wzrasta do ponad 4% (to samo również na innych tego "kalibru" akcjach, jak np. Johnson & Johnson). Dokładniejsze dane finansowe można znaleźć w poniższych zestawieniach:

czwartek, 22 sierpnia 2019

Portfel Forex

Wpis ten pochodzi z zakładki "Portfel Forex", a portfel ten już od kilku lat nie prowadzę, postanowiłem więc, że go zlikwiduję. Ponieważ ale żadnego wpisu z swojego bloga całkowicie nie usuwam (celem możliwości zweryfikowania również moich starych wpisów), portfel ten tym wpisem archiwizuję. 

środa, 21 sierpnia 2019

Mesa Laboratories (MLAB)

Czy mała spółka przyłączy do "dużych graczy"?
MLAB 20.08.2019 - 218,25 $

Mesa Laboratories jest najmniejszą spółką z całej mojej listy obserwowanych kandydatów do "Najlepszej Spółki Świata" - jej kapitalizacja rynkowa wynosi 925 mln. $ (0,925 mld. $). W mojej strategii pod zakup długoterminowy minimalna kapitalizacja rynkowa powinna wynieść 1 mld. $, wszystko poniżej traktuję bardzo spekulacyjnie. Oznacza to, że MLAB na razie dalej będzie gościć tylko na liście (nie w portfelu), ale jeśli dotychczasową przewagę rynkową utrzymają szansa na przyłączenie wzrośnie. W opisie działalności firmy przedstawiają się jako "ochroniarzy" osób słabszych, wspierają utrzymanie "krytycznych środowisk" w szpitalach, bankach krwi, laboratoriach, aptekach i zakładach przemysłowych. Zatrudniają 347, pracowników, płacą 0,29% dywidendy na którą przeznaczają 31,6% swoich zysków. Spółka ma bardzo niskie zadłużenie i jako jedna z kilku z wszystkich spółek z listy do kandydatów nie ma na nią opcji do handlu, tzn. nabyć ją można tylko poprzez zakup akcji - coś dla osób chcących posiadać udziały w niej ale po niższym kursie, kasując premię w przypadku kontynuacji trendu (jak będzie zainteresowanie, może rozszerzę ten temat) - więcej odnośnie pochodnych instrumentów finansowych można doczytać w tej książce*: "Instrumenty Pochodne. Przewodnik menedżera".

*przy zakupie książki z tego linku wspierasz blog (nie dopłacając do ceny zakupu)

Dane fundamentalne spółki wyglądają pozytywnie (z tego co zdążyłem przejrzeć strata netto w 2018 roku wynikła z reformy podatkowej w USA - jest to efekt jednorazowy). Poniżej całe zestawienie: